MULTIMEDIALNE

WARSZTATY

WOKALNE

Opracowanie:
Damian Czarnecki

Przygotowanie akompaniamentów:
Szymon Mrożek






Copyright © 2011 Śpiewajmy Damian Czarnecki

www.spiewajmy.akcja.pl

Osobowości i oryginalności nie da się nabyć ani wyszkolić. Braki w tej mierze można nadrobić doskonałym warsztatem, czyli ciężkimi ćwiczeniami naszego ciała i umysłu. Każda osoba - z większym lub mniejszym efektem - może szkolić technikę śpiewu i elementy nierozerwalnie z tym związane: właściwy oddech, emisję głosu, dykcję, interpretację.

Serwis dla wokalistów ŚPIEWAJMY przedstawia

Multimedialne Warsztaty Wokalne

- zestaw materiałów szkoleniowych z płytą CD

Mamy nadzieję, że ta publikacja pomoże wszystkim osobom zainteresowanym indywidualnym szkoleniem swojego głosu, a także instruktorom i nauczycielom w trakcie zajęć wokalnych z dziećmi i młodzieżą.

Prezentacja zawiera najistotniejsze informacje dotyczące kształcenia śpiewu. Celowo zostały pominięte pewne tematy, na poruszenie których być może liczyli bardziej zaawansowani wokaliści. Autorzy wyszli z założenia, że zamieszczenie specjalistycznych zagadnień mogłoby utrudnić większości osób stawiających pierwsze kroki na estradzie dotarcie do wiadomości mogących mieć wpływ na ich warsztat wokalny.
Osoby poszukujące dokładniejszych informacji dotyczących: elementów aparatu mowy i ich wpływu na kształtowanie dźwięku, fonacji, rodzajów rezonansu, rejestrów, dynamiki, rodzajów intonacji odsyłamy do zgromadzonej pod koniec warsztatów bibliografii.

W publikacji zawarto:

• serię ćwiczeń artykulacyjno-dykcyjnych przystosowujących aparat mowy do poprawnej pracy, a co za tym idzie - pomagających osiągnąć nieskazitelną dykcję;

• zbiór uwag dotyczących poprawnego oddychania, bardzo istotnego podczas śpiewu i występów publicznych;

• wiele ćwiczeń wokalnych w zapisie nutowym, opatrzonych odpowiednim komentarzem;

• kilka rad dotyczących występów;

• informacje dotyczące higieny głosu, zapobiegania chorobom i leczenia;

• akompaniament karaoke z podświetlanym tekstem na ekranie;

• akompaniament fortepianowy na płycie CD w 3 wariantach: dla amatorów (również dzieci), dla zaawansowanych i dla profesjonalistów.

Akompaniament do wprawek zamieszczony na płycie nadaje się do odsłuchiwania na każdym odtwarzaczu płyt CD. Odpowiednio wyselekcjonowane wprawki są doskonałym materiałem do indywidualnego rozśpiewywania się przed występem w zaciszu garderoby. Ponadto płyta zawiera w formie elektronicznej niniejszą publikację: Multimedialne Warsztaty Wokalne, a także arkusze ćwiczeń wokalnych, artykulacyjnych i oddechowych przygotowane do wydruku. Zawarte na płycie pliki midi pozwalają odtwarzać akompaniament do wprawek za pomocą programów Van Basco lub Winamp z dodatkową opcją wyświetlania na ekranie monitora napisów pomagających w śpiewie. Wystarczy kliknąć myszką na odpowiedni LINK pod zapisem nutowym ćwiczenia, aby usłyszeć akompaniament.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

Copyright © 2011 Śpiewajmy Damian Czarnecki

Spis treści

CZĘŚĆ PIERWSZA
GŁOŚNO I WYRAŹNIE

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

1. Artykulacja samogłosek

Profesjonalista śpiewa i mówi wyraźnie, a podstawą wyraźnej wymowy jest poprawna artykulacja wszystkich samogłosek: A O U E I Y Ą Ę.

Poniższe schematy ilustrują kształt, w jaki powinny układać się usta w trakcie wymowy poszczególnych samogłosek.

A

Przy wymawianiu głoski “a” układ ust powinien przypominać równy okrąg (jak gdyby chcielibyśmy ugryźć jabłko lub pokazać chore gardło lekarzowi).

O

Kształt ust przy wymowie samogłoski “o” bardziej przypomina jajko.

U

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

2. Błędy dykcyjne

Oto krótki przegląd głównych błędów dykcyjnych, które można zaobserwować u bardzo wielu osób biorących udział w konkursach piosenki, kastingach i warsztatach wokalnych, a nawet – co gorsza – u niektórych zdobywających popularność piosenkarzy:

1. Niepoprawna artykulacja głoski “a” – spłaszczanie (usta układają się jak przy wymowie głoski “e”).

2. Zbyt mocne zaciskanie szczęk w trakcie wymowy, potocznie mówiąc: “ściskoszczęk".

3. Niedomawianie (“zjadanie”) końcówek wyrazów, np. “jes” zamiast “jest”, “żar” zamiast “żart”.

4. Zbitki wyrazowe, np. “łestrumienie” zamiast “łez strumienie”, “jestaki dzień” zamiast “jest taki dzień”.

5. Naleciałości regionalne (jak podlaskie śledzikowanie czy małopolskie upraszczanie: “czeba”, “czeciej”, “dżwi” zamiast “trzeba”, “trzeciej”, “drzwi”).

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

Warto naśladować dobre wzory. Ślicznie wprost otwierają buzię Justyna Steczkowska, Edyta Górniak, Kayah, Michał Bajor. Natomiast Muniek Staszczyk czy Kuba Sienkiewicz nie są pod tym względem najlepszymi przykładami. W wielu piosenkach na artystów czyhają prawdziwe pułapki dykcyjne, przez które nie każdemu udaje się przejść szczęśliwie, np.:

Marek Grechuta: “Ważnych jest kilka tych chwil, tych, na które czekamy”.

Perfekt: “Już was w swoje szpony dopadł szmal”.

Czerwone Gitary: “Asfalt ulic jest dziś śliski jak brzuch ryby”.

Edyta Górniak: “A tyś rzekł mi trzy słowa, nic więcej”.

Kayah: “Prawda z ust do ust jest całkiem inna”.

Spróbujcie to szybko powiedzieć... :)

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

Zanim jednak nadejdzie pora na to, co najbardziej kojarzy się wszystkim z dobrą dykcją –zdania i wierszyki, które niewprawionym mogą zawiązać język na supeł, należy dobrze rozgimnastykować aparat mowy.

3. Ćwiczenia artykulacyjne

1. Parsknięcie (naśladowanie konia) – wykonuj je przy zamkniętych wargach i lekko zaciśniętych zębach. To najlepszy rozluźniający aparat mowy przerywnik, więc parsknij sobie po każdej serii ćwiczeń.

2. Kilka razy szeroko otwórz i zamknij usta, układając je w pozycji poszczególnych samogłosek (najlepiej w kolejności “a”, “o”, “u”, “e”, “i”, “y”). Na razie rób to bezdźwięcznie.

3. Lekko otwórz usta, dolną szczęką zataczaj w poziomie jak najrówniejsze koła 10 razy w jedną i 10 razy w drugą stronę (powinieneś wyglądać jak krowa przeżuwająca trawę). Po wykonanym ćwiczeniu – parsknięcie.

4. Podobne okręgi tym razem zataczaj w pionie. Po wykonanym ćwiczeniu – parsknięcie.

5. Wysuwaj szczękę na przemian daleko do przodu i do tyłu. Po wykonanym ćwiczeniu – parsknięcie.

6. Przesuwaj szczękę ruchem wahadłowym od jednego ucha do drugiego, jak gdybyś rysował nią kształt podkowy.

7. Rozluźnioną szczęką wykonuj ruchy na boki, najpierw wolno, potem coraz szybciej.

8. Szczęką dolną (żuchwą) zataczaj w poziomie ósemkę.

9. Otwórz szeroko buzię i w takim układzie zamykaj i otwieraj usta – szczęka przez cały czas musi być szeroko rozwarta.

10. Zaciśnij zęby, układaj usta na przemian w szeroki uśmiech i wąziutki dzióbek. Po wykonanym ćwiczeniu nie zapomnij o parsknięciu.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

4. Ćwiczenia głosowe

Podczas wykonywania ćwiczeń głosowych bardzo ważna jest przesadna artykulacja samogłosek (należy mówić bardziej niż wyraźnie). Ta uwaga dotyczy jedynie ćwiczeń, nigdy występów, ma bowiem na celu nauczenie poprawnego układania aparatu mowy w trakcie artykulacji, tak aby podczas występów nie trzeba było dodatkowo myśleć o tym, by śpiewać (bądź mówić) wyraźnie. Wszystkie ćwiczenia trzeba wypowiadać raczej wolno, głosem nieco niższym niż naturalny. Dzięki temu mowa będzie bardziej dobitna, wyrazista.

1. Naśladuj warkot silnika motocyklowego na różnych wysokościach dźwięku. Najpierw używaj jedynie warg, potem języka, na koniec warg i języka. Warto parsknąć!

2. Kilkakrotnie jak najgłośniej przeciągle cmoknij.

3. Kilka razy szeroko otwórz i zamknij usta, układając je w pozycji poszczególnych samogłosek – “a”, “o”, “u”, “e”, “i”, “y”, tym razem rób to głośno.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

5. Ćwiczenia na dobrą dykcję

Wszystkie wyrazy należy wymawiać powoli i bardzo wyraźnie, pamiętając o nieznacznym obniżeniu głosu. Kiedy opanujesz nawet najtrudniejsze ćwiczenia, możesz sobie poćwiczyć ich interpretację: zdziw się, nakrzycz na kogoś, wyznaj komuś miłość, używając tylko tych zdań:

da-ta-za-sa-dza-ca-na-ła

di-ti-zi-si dzi

zia-sia-dzia-cia-nia

ga-ka-ha-cha

gia-kia-hia-chia

abba, obbo, ubbu, ebbe, ibbi, ybby

assa, osso, ussu, esse, issi, yssy

mga-gma, wru-rwu, mle-lme, gdy-dgy, bno-nbo, cme-mce, sku-ksu, rdu-dru, fta-tfa, wla-lwa, tle-lte, mno-nmo, rga-gra, msza-szma, chsze-szche, gże-żge

brim, bram, bram, bram, brom

prim, pram, pram, pram, prom

drim, dram, dram, dram, drom

trim, tram, tram, tram, trom

krim, kram, kram, kram, krom

grim, gram, gram, gram, grom

1. Tak dwa stawy gadały do siebie przez pola.

2. Jak grające na przemian dwie harfy Eola.

3. Podawała baba babie przez piec malowane grabie.

4. Trzeba babie na buty.

5. Wielka tarapata dziurawa w deszcz chata.

6. Mali na polu hulali i pili kakao.

7. Gdyby nie to gdyby, nie byłoby chyby.

8. I mamy mama ma mamałygę.

9. Kubek w kubek – mój Jakubek.

10. Moja miła mamo.

11. Mam małą maskotkę.

12. A w puszczy piszczy puszczyk.

13. Nie marszcz czoła.

14. Wpadł ptak w dół

15. Zmiażdż dżdżownicę.

16. Pocztmistrz z Tczewa.

17. Koszt poczt w Tczewie.

18. Z czeskich strzech szło Czechów trzech, gdy nadszedł zmierzch, pierwszego w lesie zagryzł zwierz, bez śladu drugi w gąszczach sczezł, a tylko trzeci z Czechów trzech osiągnął marzeń kres.

19. Trzech Czechów szło ze Szczebrzeszyna do Szczecina.

20. Rozrewolwerowany rewolwer rozrewolwerował się.

21. Przeleciały trzy pstre przepiórzyce przez trzy pstre kamienice.

22. Nie pieprz Pietrze wieprza pieprzem, bo przepieprzysz Pietrze wieprza pieprzem.

23. Kiedy pieprz się w wieprza wetrze, wtedy mięso będzie lepsze.

24. Czy tata czyta cytaty Tacyta.

25. Czcigodnym czcicielom czystości w Pszczynie szeleszczą pszczoły w bluszczu, trzeszczą trzewiki po szosach suszonych, szemrz żesz, rzeżucho w Tłuszczu.

26. Chrząszcz ze szczeżują szczerze wrzeszcząc się szczerzą.

27. Chrząszcz brzmi w trzcinie w Szczebrzeszynie, że przepiórki pstre trzy podpatrzyły, jak raz w Pszczynie cietrzew wieprza wietrzył.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

CZĘŚĆ DRUGA
POPRAWNY ODDECH PRZEPONOWO-ŻEBROWY

1. Zasada poprawnego oddychania i podparcie oddechowe

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

Bardzo trudno śpiewa się siedząc, pozwalają sobie na to tylko niektórzy artyści, zwykle w ten sposób prezentując ballady. Przepona w takiej sytuacji pracuje znacznie gorzej, bo ma mniejsze pole manewru. A poza tym – to chyba niezbyt efektowne...

Jak osiągnąć doskonałość? Wspomniano wcześniej, że na początku trzeba sobie uświadomić własny oddech: ułóż się na plecach na twardej powierzchni, jedną dłoń połóż na mostku (mniej więcej pośrodku klatki piersiowej), drugą na brzuchu powyżej pępka. Kiedy leżysz na plecach, twój organizm oddycha prawidłowo – przeponowo-żebrowo, bardzo głęboko. Inaczej niż w pozycji stojącej, gdy nieszkolony oddech jest płytki i wypełnia jedynie górną partię płuc. Jest to pierwsze z ćwiczeń na poprawny oddech.

Pozostałe ćwiczenia oddechowe wykonujemy w pozycji stojącej, z jedną dłonią na brzuchu, drugą z boku na wysokości żeber. (zob. zdjęcie)

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

Kilkakrotnie powtórz wdech nosem i wydech ustami. Zaobserwuj trzy fazy. 1 – powietrze wędruje w głąb płuc (jak gdyby do brzucha), dłoń unosi się wraz z brzuchem. 2 – rozszerzają się dolne partie żeber. 3 – powietrze wypełnia klatkę piersiową, nieco unosząc ją do góry. Teraz na chwilę wstrzymaj oddech i powoli, bardzo równomiernie, wypuść powietrze ustami. Zwróć uwagę, aby przy wydechu powietrze uchodziło najpierw z dolnej części płuc (pomóż sobie dłonią spoczywającą na brzuchu, dociskając równomiernie brzuch popychasz przeponę ku górze). To kolejne bardzo ważne ćwiczenie. Poniżej znajdują się pozostałe. A więc ćwicz!

Copyright © 2011 Śpiewajmy Damian Czarnecki

2. Ćwiczenia oddechowe

Każde z poniższych ćwiczeń wymaga 10 powtórzeń, za każdym razem należy pamiętać o nieunoszeniu ramion (najczęściej spotykany błąd u osób rozpoczynających naukę oddychania). Aby zauważyć efekty tej ciężkiej pracy, serie ćwiczeń oddechowych należy wykonywać kilka razy w tygodniu, a najlepiej – codziennie. Istotne jest też, by nie wykorzystywać oddechu do samego końca. Po każdej serii ćwiczeń musi nastąpić chwila przerwy w celu dotlenienia organizmu. W trakcie ćwiczeń, jak również występów powietrze powinno być nabierane w 80% przez usta i – co jest oczywiste – przez usta wypuszczane. To bardzo ważne, gdyż powietrze nabierane tylkonosem nie ma możliwości szybkiego dotarcia w głąb płuc – po pierwsze – ma do pokonania nieco dłuższy odcinek, a po drugie – dziurki w nosie są znacznie mniejsze niż jama ustna ;-). Warto o tym pamiętać, bo czasami szybki wdech jest niezbędny do zaśpiewania dynamicznego, trudnego fragmentu piosenki.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

1. W pozycji leżącej na plecach (następnie w pozycji stojącej) połóż dłoń na brzuchu. Wykonaj pełny bezszmerowy wdech przez usta i nos (pamiętaj o dwóch etapach), następnie długi, powolny wydech na głosce “s” – proces kontroluj dociskającą brzuch dłonią. Nie wydychaj powietrza do końca!

2. Wdech jak w ćwiczeniu powyższym. Wydech w 2, 3, 4, 5 rytmicznych, gwałtownych dmuchnięciach z dłonią na brzuchu.

3. Stojąc na lekko ugiętych nogach zrób skłon, opuszczając ręce w okolice kostek. Z tej pozycji zaczynaj powoli robić wdech, prostując się z rękami ciągle uniesionymi nad głową. Kiedy już będziesz wyprostowany z rękami uniesionymi nad głową i pełen powietrza, zaczynaj wypuszczać je bardzo powoli na głosce “s”, ponownie wykonując skłon z rękoma wciąż uniesionymi nad głową.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

CZĘŚĆ TRZECIA
PRAKTYCZNE ĆWICZENIA WOKALNE

1. Ogólne uwagi dotyczące wykonywania ćwiczeń wokalnych

Poniżej zaprezentowano serię ćwiczeń wokalnych. Należy je wykonywać po wcześniej przeprowadzonych ćwiczeniach dykcji i oddechu, pamiętając o wszystkich elementach ich dotyczących.

Wykonując wprawki wokalne należy pamiętać aby buzię otwierać bardziej pionowo niż poziomo, co znaczy, że kiedy śpiewamy samogłoski "e" oraz "i" układ ust jest inny niz kiedy ćwiczymy dykcję na tych samogłoskach. Obie kształtem powinny przypominać układ ust samogłoski "a".

Uwagi:

1. Wybieramy zestaw akompaniamentów, pamiętając, że różne grupy zaawansowania powinny korzystać z ćwiczeń dla nich przygotowanych - dla początkujących: od ćwiczenia 2 do 8 (skala dźwięków g-c2), dla zaawansowanych: od ćwiczenia 9 do 15 (skala dźwięków d-a2) i dla profesjonalistów: od ćwiczenia 16 do 22 (skala dźwięków d-c3). Jeśli korzystasz z komputera, kliknij myszką na LINK pod zapisem nutowym ćwiczenia, aby usłyszeć akompaniament, poza tym na ekranie pojawią napisy pomagające śpiewać wprawkę.

2. Osoby zaawansowane i profesjonaliści powinni rozpoczynać ćwiczenia od wprawek dla początkujących, które przygotują głos do śpiewu szybszych i wyższych partii przeznaczonych dla osób bardziej doświadczonych.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

Śpiewając wprawki, w pewnym momencie poczujemy, jak zaciska nam się gardło, przez co jakość dźwięku momentalnie się pogarsza. Ten sam efekt może się również zdarzyć podczas śpiewania jakiejś piosenki w przypadkowej, niekoniecznie nam pasującej tonacji. Poniższe ćwiczenia pomogą przesunąć ten krytyczny moment zmiany (próg) nieco wyżej, przez co poszerzą nam skalę głosu, a o to większości z nas chodzi.

Copyright © 2011 Śpiewajmy Damian Czarnecki

2. Wprawki wokalne z komentarzem

Do Multimedialnych Warsztatów Wokalnych została dołączona płyta CD z akompaniamentem do poniższych ćwiczeń. Wystarczy tylko uruchomić ją w odtwarzaczu CD lub komputerze (kliknij myszką na odpowiedni LINK pod zapisem nutowym każdego ćwiczenia) i śpiewać.

Najpierw jednak warto przeanalizować każde z ćwiczeń, przeczytać komentarz, by być świadomym, w jaki sposób je wykonywać i na co kłaść szczególny nacisk.

Na samym początku ćwiczeń wokalnych zamiast śpiewać solmizację zapisaną pod nutkami, można śpiewać jedynie "a" lub "la", dopóki melodie nie zapadną głębiej w pamięć. Potem można próbować śpiewać solmizacją, a później - w trakcie zaawansowanych ćwiczeń, uciekając od monotonii śpiewania wciąż tego samego - można zamieniać solmizację na inne głoski, takie jak: "ta", "da", "ma", "ra", "la", "na" itp.

Wszystkie zamieszczone dotąd uwagi powinny mieć zastosowanie podczas wykonywania poniższych ćwiczeń wokalnych. Pamiętajmy o dykcji, odpowiednim oddechu, wyraźnym rozluźnieniu gardła i raczej delikatnym prowadzeniu głosu.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

CZĘŚĆ CZWARTA
NA CUDZYCH BŁĘDACH.
Praktyczne wskazówki dla wokalistów

Spotykamy się na różnych festiwalach i przeglądach piosenki i konkurujemy ze sobą. Każda osoba pragnie wypaść jak najlepiej nie tylko przed jurorami, ale również przed – często bardzo wymagającą – publicznością, no i innymi wykonawcami. Czasami – wiedząc o tym, kto zasiada w jury – staramy się przygotować nasz kilkuminutowy występ tak, aby przypodobać się oceniającym (może nie jest to najlepsze zachowanie, ale uczestniczymy w festiwalach po to, żeby wygrywać ;-).

Na dobry występ ma wpływ wiele czynników, niektóre są niezależne od śpiewającego: brzydka pogoda, kiepski sprzęt, awaria zasilania. Większość jednak leży w gestii wykonawcy, o nich poniżej (kolejność wymieniania nie jest przypadkowa, na początku są te najważniejsze).

1. Dobór repertuaru

• Najlepiej wybierać piosenki pasujące do osobowości wykonawcy, z których treścią łatwo mu się utożsamiać – dzięki temu występ będzie bardziej autentyczny.

• Kobiety nie mogą śpiewać tekstów męskich i na odwrót – co się niestety zdarza.

• Dzieci nie powinny śpiewać piosenek dla dojrzałych wokalistów, poruszających często nieodpowiednią dla wieku tematykę (utracona miłość, seks, porzucenie, nienawiść itp.). Taki zgrzyt w doborze repertuaru może nawet rozzłościć konserwatywne jury!

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

2. Wykonanie

• Poza odpowiednią interpretacją i niefałszowaniem, co jest chyba oczywiste, trzeba pamiętać o odpowiednim obchodzeniu się z mikrofonem, tym bardziej gdy planujemy trzymać go w ręce. Śpiew zaczynamy zawsze z mikrofonem bardzo blisko ust. Jeśli wydaje nam się, że słychać nas głośniej niż podkład muzyczny, zanim odsuniemy mikrofon, dajmy chwilę akustykowi, który powinien czuwać nad naszym występem, aby dopasował głośność. Kiedy zbliża się dźwięk, który chcemy znacznie mocniej zaatakować, pamiętajmy, by nieco odsunąć mikrofon od ust. Nikt przecież nie chce przestraszyć słuchaczy ostrym ryknięciem, prawda? Bardzo ważna jest próba nagłośnieniowa przed występem, w jej trakcie powinniśmy przekazać akustykowi wszystkie uwagi (jeśli wydaje nam się, że jest coś nie tak). Bardzo często zdarza się, że odsłuchy (głośniki stawiane na scenie w kierunku wokalisty, by dobrze słyszał muzykę i własny głos) są nieodpowiednio wyregulowane. Wokalista powinien doskonale się w nich słyszeć, a jeśli tak nie jest, trzeba poprosić akustyka, by to poprawił. Gdy nadal nie jest dobrze, należy podejść w miarę najbliżej do głośnika lub się odsunąć - jeśli jest to konieczne. Nie można kierować mikrofonu w stronę publiczności, bo może nastąpić sprzężenie (straszliwy pisk), które na pewno nie upiększy występu. Jeśli w trakcie występu będziemy się nie najlepiej słyszeć, jest bardzo duże prawdopodobieństwo, że będziemy śpiewać nieczysto. Dlatego starajmy się naprzykrzać akustykowi, jeśli tylko starczy nam sił (a jemu cierpliwości ;-))).

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

3. Ogólny wyraz artystyczny

• Bardzo istotny jest ubiór występującego: kreacja musi pasować do charakteru wykonywanych piosenek.

• Do najokropniejszych widoków na scenie zaliczyć chyba trzeba ten, gdy na w świetle reflektorów pojawia się dziewczyna w zwykłych spodniach i jakiejś bluzce i śpiewa cudowną piosenkę o miłości, zmuszając widzów do zamknięcia oczu (dopiero wtedy zaczyna się podobać – a przecież nie o to chodzi). Dziewczyny na scenie muszą wyglądać dziewczęco, powinny w miarę możliwości zamiast zwyczajnych spodni zakładać sukienki, spódnice, rozpuścić włosy itd. Mogą być oczywiście wyjątki, jeśli coś zupełnie innego narzuca piosenka.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

CZĘŚĆ PIĄTA
HIGIENA GŁOSU

Nasz głos jest bardzo delikatnym instrumentem. Porównując go do urządzeń mechanicznych - uszkodzonego nie da się wymienić na nowy. Dlatego higiena gardła dla wokalistów jest bardzo, bardzo ważna. Głos ma nam służyć przez całe długie życie i ma być zawsze w doskonałej formie, i to nie tylko w czasie śpiewu, ale również w zwykłej komunikacji międzyludzkiej.

1. Najczęściej spotykane dolegliwości gardła

Często bagatelizuje się pierwsze objawy chorobowe, które mogą się rozwinąć w przewlekłe stany zapalne - do czego świadomy wokalista nie może dopuścić. Oszczędzanie głosu jest bardzo ważne w stanach zapalnych któregokolwiek z elementów aparatu mowy (gardła, krtani, tchawicy, oskrzeli)

Zdarza się jednak, że dopada nas jakaś infekcja, wirus lub zwykłe przeziębienie. Niektóre schorzenia pojawiają się chwilowo, uniemożliwiając śpiewanie i wykonywanie ćwiczeń. Niestety, są też takie, które przewlekle utrudniają funkcjonowanie. W trakcie przechodzenia tego typu dolegliwości należy w miarę możliwości minimalnie używać gardła, niekoniecznie szeptać, ale bardzo delikatnie mówić półgłosem.

Każda dolegliwość trwająca bez zmiany dłużej niż tydzień lub pogorszająca się powinna być skonsultowana u lekarza foniatry.

• Chrypka - jeśli nie powstała na skutek przeziębienia, jest wynikiem niepoprawnej, nieskoordynowanej pracy całego aparatu mowy (oddechu, artykulacji, fonacji), najprawdopodobniej wzmożonego napięcia mięśni krtani, do których rozluźnienia zachęcamy na każdym kroku w trakcie ćwiczeń wokalnych. Najlepszym lekarstwem na zachrypnięte gardło jest milczenie. Aby możliwie najszybciej powrócić do naturalnego brzmienia głosu, najlepiej porozumiewać się z otoczeniem jedynie szeptem.

• Bezgłos (afonia) - jeśli jego pojawianie się nie jest spowodowane wadą anatomiczną strun głosowych (co może stwierdzić jedynie lekarz), powstaje zazwyczaj w trakcie ostrego zapalenia krtani lub na skutek zaniedbywania chorób gardła.

• Guzek śpiewaczy - a raczej guzki, gdyż najczęściej występują parami, powstają na skutek nieprawidłowej emisji głosu. Pojawiają się jako niewielkie (często wielkości zaledwie główki od szpilki, chociaż mogą się rozrastać do nawet 3 mm średnicy) zgrubienia równolegle na obrzeżach strun głosowych. Dostrzec je może jedynie foniatra w trakcie badania z użyciem specjalnego systemu lusterek.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

Copyright © 2011 Śpiewajmy Damian Czarnecki

2. Czego, dbając o głos, należy unikać

• gorących i zimnych napojów, lodów, niskich temperatur (szok termiczny): różnica temperatur ma niekorzystny wpływ na rozciągliwość strun głosowych - a co za tym idzie - możliwości śpiewacze;

• kurzu i suchego powietrza: brak odpowiednio nawilżonego powietrza szybko wysusza niezbędny śluz otaczający wszystkie elementy aparatu mowy;

• czekolady, toffi: pokarmów zaklejających gardło, które jeszcze po zakończeniu posiłku przez pewien czas odczuwamy, a które zaklejają krtań i struny głosowe, uniemożliwiając ich pełną pracę;

• napojów gazowanych: może nie mają one bezpośredniego wpływu na gardło, ale na pewno oddziałują na samopoczucie i możliwości oddechowe, gdyż nagromadzone w żołądku gazy zmniejszają pole manewru przepony;

• nikotyny: pomijając sprawy higieniczne, zmniejsza ona odporność na choroby krtani i płuc;

• alkoholu: powoduje podrażnienia śluzówki i - o czym zapewne wszyscy wiedzą - otumanienie i brak ograniczeń w "śpiewie", mogące mieć katastroficzny wpływ na późniejsze - trzeźwe gardło;

•  

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

3. Środki farmaceutyczne dla wokalistów

• Homeovox® - tabletki do ssania
  Szybko i skutecznie łagodzi objawy infekcji górnych dróg oddechowych i następstwa nadwerężenia strun głosowych: ból gardła, chrypkę, utratę głosu, drażniący, suchy kaszel.

• Homeogene 9® - tabletki do ssania
  Likwiduje ból gardła nasilający się przy przełykaniu, zaczerwienienie, uczucie pieczenia gardła, drapania w gardle. Działa wspomagająco w zapaleniu krtani i tchawicy.

• Neo-angin® - tabletki do ssania
  Działają zapobiegawczo i leczniczo w schorzeniach jamy ustnej i gardła, takich jak: nieżytowe zapalenie gardła, zapalenie migdałków, chrypka, przeziębienie.

• Tantum Verde Nebulizator ® - płyn do rozpylania w jamie ustno-gardłowej
  Środek przeciwzapalny i przeciwbólowy, ma również miejscowe działanie znieczulające i odkażające.

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

ZAŁĄCZNIKI. ARKUSZE DO WYDRUKU

ARKUSZE DOSTĘPNE JEDYNIE W WERSJI PEŁNEJ

1. Ćwiczenia artykulacyjne i dykcyjne (format doc)

2. Ćwiczenia oddechowe (format doc)

3. Wprawki wokalne (format doc)

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi

ZAKOŃCZENIE


Wszystkie osoby pragnące poprawić własny warsztat zachęcamy do korzystania z oferty prawie każdego domu kultury. Zajęcia wokalne czy teatralne są wspaniałym miejscem dla osób rozpoczynających karierę, jak również dla tych, które od wielu lat zajmują się śpiewaniem i nie koniecznie marzą o karierze wokalnej. Wiele z tych ofert nie jest może doskonałych, osoby zajmujące się prowadzeniem takich spotkań również nie zawsze są odpowiednio przygotowane, jednak nie należy narzekać – trzeba korzystać z tego, co się ma, ewentualnie można poszukać czegoś lepszego. Większy problem mają osoby mieszkające w małych miasteczkach i na wsi – one zazwyczaj nie mają wyboru. W większych miastach znajduje się po kilka ośrodków kulturalnych i innych placówek, w których można korzystać z takich zajęć.

Osobom, które bardzo poważnie myślą o karierze estradowej, można polecić szkoły estradowe i muzyczne specjalizujące się w różnych dziedzinach śpiewu. Głównymi przedmiotami typowo warsztatowymi są tam: emisja głosu, interpretacja tekstu, solfeż (nauka śpiewu z nut), dykcja, taniec i ruch sceniczny, teatr, również zajęcia teoretyczne, takie jak historia muzyki i tańca itp. Niestety, takich szkół jest wciąż niewiele.

LITERATURA

1. Antoniewicz J. (1966), Jak śpiewać piosenki, Warszawa Aspełund D. (1960), Rozwój śpiewaka i jego głosu, Materiały pomocnicze COPSA, nr 43, Warszawa

2. Antos F., Demel G., Styczek L (1971), Jak usuwać seplenienie i inne wady wymowy, PZWS, Warszawa

3. Bochenek A., Reicher M. (1990), Anatomia człowieka, t. 1:Anatomia głowy. Kości, stawy i wiązadła. Mięśnie, Warszawa

4. Bochenek A., Reicher M. (1998), Anatomia człowieka, t. 2: Trzewa, Warszawa

5. Brelry W. (1974), Elementy techniki wokalnej, Kraków

6. Choroby zawodowe (2001), red. K. Marek, Warszawa

7. Ciałkosz-Łupinowa H. (1973 ), Niektóre akustyczne właściwości śpiewu, Materiały pomocnicze CUPSA, nr 148, Warszawa

8. Demelowa G. (1999), Elementy logopedii, Warszawa

9. Dewhurst-Maddock O. (2001), Terapia dźwiękiem. Jak osiąg-nąć zdrowie przez muzykę i śpiew, tłum. J. Renk, Białystok

10. Diagnoza i terapia zaburzeń mowy (1993), red. T. Zaleski, T. Gałkowski, Z. Tarkowski, Lublin

11. Doroszewski W., Wieczorkiewicz B. (1947), Zasady poprawnej wymowy polskiej, Warszawa

12. Drobner Z. (1985), Rola ćwiczeń według Pestalozziego oraz treningu ideomotorycznego w procesie rehabilitacji zaburzeń czynnościowych aparatu głosowego, XII Ogólnopolskie Spotkania Współpracowników Instytutu Muzykoterapii, Wrocław

13. Elssner Ch. (1994), Czy użycie rejestru piersiowego może być dla głosu kobiecego niebezpieczne?, Materiały V Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokalnej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 63, Wrocław

14. Elssner Ch. (1996), Uwagi o oddechu śpiewaka, Materiały VII Sympozjum Naukowego "Problemy pedagogiki wokal-nej", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 68, Wrocław

15. Fomiczew M.J. (1951), Podstawy foniatrii, Warszawa

16. Foniatria kliniczna (1992), red. A. Pruszewicz,

17. Furmanik S. (1958), Zarys deklamatoryki, PZWS, Warszawa

18. Gałkowski T., Jastrzębowska G. (1999), Logopedia. Pytania i odpowiedzi, Opole

19. Higiena głosu śpiewaczego (1990), Skrypty i Podręczniki 20, red. Krassowski J., Akademia Muzyczna w Gdańsku

20. Jankowski W. (1999), Pedagogika śpiewu a śpiew w pedagogice, Materiały V Konferencji Naukowej "Wybrane problemy wokalistyki", Zeszyty Naukowe AM we Wrocławiu, nr 74, Wrocław

21. Jassem W. (1973), Podstawy fonetyki akustycznej, Poznań

22. Kaczmarek B.L.J. (1995), Mózg, język, zachowanie, Lublin

23. Kaczmarek B.L.J. (1995), Mózgowa organizacja mowy, Lublin

WERSJA DEMONSTARACYJNA - NIEPEŁNA
zachęcam do zakupu płyty CD-ROM z warsztatami multimedialnymi